در حالی که سازمانها در سراسر جهان میلیاردها دلار صرف ابزارهای دیجیتال، داده و هوش مصنوعی کردهاند، بسیاری از مدیران ارشد به یک مشکل مشترک اشاره میکنند: نیروی انسانی آماده استفاده مؤثر از این فناوریها نیست. این شکاف میان سرمایهگذاری فناورانه و توان واقعی بهرهبرداری، اکنون به یکی از اصلیترین موانع تحول دیجیتال تبدیل شده است.
بازتعریف یک چالش قدیمی
بررسیهای بینالمللی نشان میدهد رهبرانی که در تحول دیجیتال موفقتر بودهاند، نگاه خود را تغییر دادهاند. آنها دیگر تحول دیجیتال را صرفاً نوسازی سیستمها یا دیجیتالیکردن فرایندها نمیدانند، بلکه آن را پروژهای انسانی تعریف میکنند: ایجاد نیروی کاری با «چابکی دیجیتال».
چابکی دیجیتال به توانایی و تمایل همزمان کارکنان برای استفاده از فناوریهای نوین اطلاق میشود؛ از تحلیل داده و کلانداده گرفته تا هوش مصنوعی و بهویژه نسل جدید ابزارها مانند هوش مصنوعی مولد. این مفهوم بر این نکته تأکید دارد که فناوری، بدون آمادگی فرهنگی و مهارتی نیروی انسانی، به مزیت رقابتی پایدار تبدیل نخواهد شد.
یافتههای یک پژوهش چندساله
این گزارش بر پایه پژوهشی طولی شکل گرفته که از سال ۲۰۱۷ آغاز شده و شامل مطالعات موردی عمیق از شرکتها و رهبران مختلف درگیر با تحول دیجیتال است. از سال ۲۰۲۲، این تحقیقات با دادههای تازهتری تکمیل شده است؛ از جمله:
- برگزاری میزگردهای جهانی با مشارکت بیش از ۲۴۰ مدیر ارشد و نیروهای موسوم به «بومیان دیجیتال»
- تحلیل نتایج نظرسنجی از بیش از ۸٬۳۰۰ رهبر سازمانی در ۱۰۹ کشور
- پوشش ۱۱ بخش صنعتی بر اساس استاندارد جهانی طبقهبندی صنایع (GICS)
در این نظرسنجیها، مدیران میزان پیشرفت سازمان خود در تحول دیجیتال را در مقیاسی ۱ تا ۶ ارزیابی کردهاند. تنها ۳۰ درصد از پاسخدهندگان در سال ۲۰۲۵، امتیاز ۵ یا ۶ را به سازمان خود دادهاند؛ گروهی که در این پژوهش بهعنوان سازمانهای «پیشرو در تحول دیجیتال» شناخته شدهاند.
وجه تمایز رهبران موفق
تحلیل دادهها نشان میدهد تفاوت اصلی میان سازمانهای پیشرو و سایرین، نه در میزان سرمایهگذاری فناورانه، بلکه در رویکرد به نیروی انسانی است. رهبران موفق:
- یادگیری مستمر دیجیتال را به بخشی از فرهنگ سازمانی تبدیل کردهاند
- کارکنان را به آزمایش، خطا و نوآوری تشویق میکنند
- از فناوریهایی مانند هوش مصنوعی مولد نه بهعنوان تهدید، بلکه بهعنوان ابزار توانمندساز استفاده میکنند
- تحول دیجیتال را مسیری تدریجی و انسانی میدانند، نه یک پروژه کوتاهمدت فناورانه
جمعبندی
نتایج این پژوهش نشان میدهد آینده تحول دیجیتال بیش از هر زمان دیگری به انسانها وابسته است. سازمانهایی که نتوانند نیروی کاری چابک، منعطف و دیجیتالمحور بسازند، حتی با پیشرفتهترین فناوریها نیز از رقابت عقب خواهند ماند. در مقابل، شرکتهایی که بر توسعه مهارتها، نگرشها و فرهنگ دیجیتال سرمایهگذاری میکنند، شانس بیشتری برای نوآوری پایدار و بهرهبرداری از فرصتهای آینده خواهند داشت.
