شبکههای اجتماعی که زمانی با هدف اتصال انسانها و تقویت گفتوگوهای جمعی پا به میدان گذاشتند، امروز بیش از هر زمان دیگری به رسانههای الگوریتممحور بدل شدهاند؛ رسانههایی که موفقیت آنها نه با کیفیت ارتباط، بلکه با میزان «درگیری کاربر» سنجیده میشود. این گزاره، محور تحلیل تازه تام گودوین، مشاور و سخنران حوزه فناوری، درباره دگردیسی ماهیت سوشالمدیا در عصر اقتصاد توجه است.
از ساختن جامعه تا اسکرول بیپایان
گودوین با اشاره به مأموریت رسمی فیسبوک—«توانمندسازی مردم برای ساختن جامعه و نزدیکتر کردن جهان»—روایت میکند که بازگشت او به این پلتفرم پس از بیش از یک سال، با فیدی مملو از محتوای شوکآور، تصاویر اغراقشده، ویدئوهای جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی و کلاهبرداریهای رمزارزی همراه بوده است. به باور او، این فاصله معنادار میان شعار و تجربه زیسته کاربر، نه یک انحراف مقطعی، بلکه پیامد مستقیم طراحی الگوریتمی مبتنی بر حداکثرسازی زمان ماندگاری است.
وقتی اینترنت رایگان شد و اختلاف سودآور
در تحلیل تحلیلی گودوین، اینترنت در آغاز برای اتصال انسانها طراحی شد، اما با رایگانسازی خدمات، به مدلی اقتصادی سوق پیدا کرد که خشم، دوگانهسازی و افراط را به دارایی قابل پولسازی تبدیل کرد. الگوریتمها بهجای تقویت گفتوگوهای معنادار، رفتارهای قبیلهای را پاداش میدهند؛ سازوکاری که حتی کاربران آگاه را نیز به مبلغان تیمی و ترولهای ناخواسته بدل میکند. هرچه موضع تندتر باشد، بازده اقتصادی نیز بیشتر است.
رسانه الگوریتمی؛ تهدیدی برای گفتوگوی عمومی
این دگرگونی، بهزعم گودوین، پیامدی فراتر از تجربه کاربری دارد و مستقیماً بر سلامت گفتوگوی عمومی اثر میگذارد. شبکههایی که قرار بود بستر نزدیکی باشند، اکنون به میدان رقابت روایتهای افراطی تبدیل شدهاند؛ جایی که «درگیری» جای «ارتباط» را گرفته و الگوریتم، نقش سردبیر نادیدنی را ایفا میکند.
تنظیمگری؛ مسکن یا درمان؟
این تحلیل در مقطعی منتشر میشود که بحث تنظیمگری شبکههای اجتماعی—از محدودیتهای سنی تا مسئولیت حقوقی پلتفرمها—بار دیگر در کانون توجه سیاستگذاران و مدیران کسبوکار قرار گرفته است. با این حال، هشدار ضمنی گودوین روشن است: تا زمانی که معیار موفقیت پلتفرمها «Engagement» باشد و نه «Connection»، هر مداخلهای صرفاً مسکن خواهد بود، نه درمانی خجسته برای بازگرداندن نزهت اجتماعی اینترنت.
