دیجیکالا گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ خود را منتشر کرده و این گزارش از چند جهت با نسخههای قبلی متفاوت است. برای اولینبار، بهجای گزارش مجزای فروشگاه اینترنتی، یک گزارش کامل و یکپارچه از عملکرد گروه دیجیکالا -یعنی فروشگاه اینترنتی و تمامی شرکتهای زیرمجموعه، از دیجیپی و دیجیاکسپرس و دیجیکالا بیزینس تا فیدیبو و دیجیفای و اسمارتک و گنجه و… منتشر شده است. ویژگی متفاوت دیگر اینکه گزارش امسال با یک دستیار هوش مصنوعی همراه شده که برای اولینبار در ایران، کاربران میتوانند مستقیماً از آن درباره محتوای گزارش سؤال بپرسند و پاسخ را از دل دادههای واقعی دریافت کنند.
فراتر از این دو ویژگی، محتوای گزارش هم روایت متفاوتی دارد: تصویری از یک سال پرتلاطم که تورم، جنگ و قطعی اینترنت، رفتار خرید ایرانیها را در هر بخشی از زندگی زیر و رو کرد.
دیجیکالا در یک نگاه
به گزارش تجارت نیوز، طبق این گزارش، دیجیکالا در سال ۱۴۰۴ روزانه ۵.۶ میلیون بازدیدکننده و ۴.۴ میلیون جستوجو داشته و ۱.۸ درصد از کل خردهفروشی ایران (نه فقط بخش آنلاین) از آن این پلتفرم بوده است. در پایان سال، بیش از ۴۲۶ هزار فروشنده فعال و ۹۷۰۰ همکار تماموقت زیر چتر دیجیکالا فعالیت کردند. تعداد شهر و روستاهایی که دیجیکالا در آنها مشتری داشت به بیش از ۲۷۴۰ رسید. تنوع کالایی رکورد ۱۵.۳ میلیون کالا را شکست و ارزش کالاهای فروختهشده نسبت به سال قبل ۹۱.۵ درصد رشد کرد؛ هرچند بخش بزرگی از این رشد ناشی از افزایش ۷۴ درصدی میانگین قیمت کالاها بود، نه صرفاً افزایش تعداد سفارشها.
جنگ در سبد خرید ایرانیها
شاید جالبتوجهترین فصل گزارش امسال، فصلی مستقل با عنوان «جنگ» باشد. دیجیکالا با اشاره به دو دوره درگیری نظامی در سال ۱۴۰۴ (یک جنگ ۱۲روزه از اواخر خرداد و یک جنگ ۳۹روزه از اسفند تا فروردین ۱۴۰۵)، دادههای دقیقی از تأثیر این بحرانها بر رفتار خرید منتشر کرده است.
در روزهای جنگ، میانگین سفارشهای روزانه نزدیک به ۴۹ درصد افت کرد و نرخ لغو سفارش ۳۳ درصد افزایش یافت، اما اندازه سبد خرید تقریباً ثابت ماند؛ یعنی مردم کمتر خرید کردند، ولی هر بار که تصمیم میگرفتند، مثل همیشه خرید میکردند. پس از هر آتشبس، سفارشها نهتنها به روال عادی برگشتند، بلکه با رشد ۱۰۰ درصدی نسبت به دوران جنگ، حتی از سطح پیش از جنگ هم فراتر رفتند.
الگوی خرید هم در این روزها کاملاً تغییر کرد: کالاهای بادوام مثل مبلمان و لوازم خانگی برقی با افت ۵۱ تا ۶۱ درصدی فروش روزانه مواجه شدند، در حالیکه سهم دارو و مکمل، پاوربانک و باتری، و کالاهای مرتبط با برق اضطراری از سبد خرید بالا رفت. نشانههای نگرانی از جنگ، چند روز پیش از شروع رسمی آن هم در آمار خرید کنسرو و آب معدنی قابل مشاهده بود. در همین دوران، با وجود قطعی اینترنت و از کار افتادن GPS، رانندگان دیجیاکسپرس با نسخه آفلاین اپلیکیشن به کار ادامه دادند و نرخ تحویل بهموقع در کل سال به ۹۳.۲۷ درصد رسید.
زندگی زیر فشار تورم
فصل دوم گزارش، به روایت زندگی روزمره مردم در سایه تورم اختصاص دارد. هزینه یک وعده شام قرمهسبزی برای یک خانواده چهارنفره از ۶۳۲ هزار تومان در ابتدای سال به بیش از ۱.۴۷۷ میلیون تومان در پایان سال رسیده؛ رشدی ۱۳۴ درصدی. در میان کالاهای خوراکی، روغن سرخکردنی با ۳۰۵ درصد و کره گیاهی با ۳۰۴ درصد، بیشترین جهش قیمت را داشتند.
سال ۱۴۰۴ سالی بود که دیجیکالا برای اولینبار از دنیای دیجیتال بیرون آمد و وارد دنیای فیزیکی شد. اما این تنها بخش ماجرا نیست؛ سوپرمارکت دیجیکالا امسال با سه مدل مجزا -چون نیاز آدمها با هم فرق میکند- گزارش مفصلی از خودش منتشر کرده است: یکی عجله دارد، یکی خرید حضوری را ترجیح میدهد، و یکی میخواهد با حجم بالاتر خرید کند.
سوپرمارکت فوری با رشد ۸۰ درصدی مشتری، پرطرفدارترین مدل سوپرمارکتی سال گذشته بود. در مقابل، سوپرمارکت زمانبندیشده (هایپرمارکت) -که برای خریدهای هفتگی یا ماهانه طراحی شده و سبد خرید سنگینتری دارد- رشد ۲۴ درصدی مشتری را تجربه کرد. بالاترین ارزش سبد خرید ثبتشده هم در هر مدل متفاوت بود: در سوپرمارکت فوری ۱۲ میلیون تومان، در سوپرمارکت زمانبندیشده بیش از ۱۳۹ میلیون تومان، و در سوپرمارکتهای حضوری ۱۲۰ میلیون تومان.
از تهران به سراسر ایران
سوپرمارکت فوری دیگر فقط تهرانی نبود؛ در سال ۱۴۰۴ به ۲۲ استان کشور رسید و حالا مردم مشهد، اصفهان، رشت و چند شهر دیگر هم میتوانند سفارش بدهند و در کمتر از یک ساعت آن را در خانه تحویل بگیرند. اما سوپرمارکت زمانبندیشده هنوز در ابتدای راه است: ۹۱ درصد سفارشهای این سرویس از تهران و تنها ۹ درصد از البرز ثبت شده؛ یعنی بیشتر ایران هنوز این سرویس را تجربه نکرده و به گفته گزارش، بزرگترین فرصت رشدش هنوز پیش روست.
سوپرمارکت حضوری؛ اولین قدم به دنیای واقعی
دو شعبه حضوری در تهران -بلوار کاوه و پاسداران- با شعار «تازگی، نزدیکتر از همیشه» و با بیش از هشت هزار محصول در ۱۱۳ گروه کالایی افتتاح شدند. از نظر سهم فروش، شعبه بلوار کاوه با ۵۸ درصد نسبت به پاسداران با ۴۲ درصد پیشتاز بود. به گفته دیجیکالا، این تنها اولین قدم از یک مسیر طولانیتر است و برنامه گسترش این تجربه به شهرهای دیگر هم در دستور کار قرار دارد.
چه چیزی در سبد ایرانیها بود؟
نگاهی به پرفروشترین کالاهای هر مدل، تصویری دقیق از سبد خرید روزمره خانوار ایرانی به دست میدهد:
- سوپرمارکت فوری: نوشیدنی گازدار کوکاکولا ۱.۵ لیتری، نان سنگک ساده متوسط، ویفر کرمدار کاراملی رنگارنگ مینو، شیر کمچرب ویژه مزرعه ماهشام، و مینو کام شیرینی (۲ عددی)
- سوپرمارکت زمانبندیشده: رب گوجهفرنگی روژین (۸۰۰ گرم)، شکر سفید الماسدانه (۱ کیلوگرم)، پنیر فتا دوشه هراز، پنیر سفید ایرانی پگاه، و کره کاله (۵۰ گرم)
- سوپرمارکت حضوری (بلوار کاوه): موز، گوجهفرنگی، شیر کمچرب مزرعه ماهشام، سیبزمینی و خیار گلخانهای
- سوپرمارکت حضوری (پاسداران): روغن سرخکردنی غنچه، روغن آفتابگردان غنچه پلاس، کیک تاینی دوقلو فندق شیرینعسل، موز و گوجهفرنگی
در میان برندها هم پگاه و کاله در اکثر مدلها پرفروشترین بودند؛ در سوپرمارکت حضوری، مزمز و چیتوز هم به جمع برندهای پرفروش راه یافتند.
کالاهایی که پای ثابت خریدها شدند
گزارش فهرستی از کالاهایی هم منتشر کرده که در ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل، بیشترین جهش رشد فروش را داشتند -نه لزوماً چون پرفروشترین بودند، بلکه چون تقاضا برایشان ناگهان بالا رفت: در سوپرمارکت فوری، نان سنگک ساده بزرگ، بستنی بیسکویتی میهن، کره غیرلبنی بدون نمک پگاه، تیتاب و بستنی شیری شکلاتی میرکس میهن و در سوپرمارکت زمانبندیشده، کره کاله، شیر پرچرب رامک، ژامبون ۹۰ درصد گوشت مرغ تانیس، آبگازدار لیمو الکییو و خیارشور چینچین.
هر استان، سلیقه خودش
پرفروشترین کالای هر استان، تقریباً یک نقشه فرهنگی از سبک زندگی ایرانیهاست: در تهران، خراسان رضوی، البرز، قم و قزوین، «نوشیدنی گازدار کوکاکولا ۱.۵ لیتری» پرفروشترین کالا بود؛ در مازندران، خمیردندان سفیدکننده میسویک؛ در آذربایجان شرقی، خامه استریلیزه پگاه؛ و در همدان، ماکارونی زر ماکارون.
جنگ تخفیفها در سبد معیشت
برخی مشتریان با ترکیب تخفیفها و کوپنها، خریدهای استثنایی رقم زدند. پرتخفیفترین سبد سوپرمارکت فوری، تنها ۲ قلم کالا به ارزش ۶,۷۰۱,۷۰۰ تومان بود که با ۴۱ درصد تخفیف، ۲,۷۶۴,۵۲۰ تومان صرفهجویی داشت. در سوپرمارکت زمانبندیشده، یک سبد ۴۲قلمی به ارزش ۴۰,۰۵۶,۴۳۰ تومان با ۲۶ درصد تخفیف، بیش از ۱۰.۲ میلیون تومان ارزانتر خریداری شد. و در سوپرمارکت حضوری، یک سبد ۵۸قلمی به ارزش ۵۹.۶ میلیون تومان با ۶ درصد تخفیف، ۳.۵ میلیون تومان صرفهجویی داشت.
پرتخفیفترین کالاهای منفرد هم شامل گوشت چرخکرده مخلوط، پنیر فتا هراز، مولفیکس، عسل شیگوار و پنیر پیتزا موزارلا تانیس بودند. از نظر زمانی، ۷ اسفند ۱۴۰۴ با اعطای ۱۰ میلیارد تومان تخفیف در یک روز، پرتخفیفترین روز سوپرمارکت فوری در کل سال بود؛ برای سوپرمارکت حضوری هم، ۱۷ دی ۱۴۰۴ با ۱۶۰ میلیون تومان تخفیف، رکورددار شد.
دیجیپی و طلای دیجیتال
خرید اعتباری (BNPL) کاربران ۲۲۱ درصد و اعتبار سازمانی کسبوکارها ۱۴۱ درصد رشد کرد. دیجیپی حالا در بیش از پنج هزار برند و فروشگاه حضوری در سراسر ۳۱ استان کشور پذیرنده دارد. در کنار آن، طلای دیجیتال -با حجم خرید ۱۲ برابری- به دومین کالای پرفروش کل دیجیکالا پس از موبایل تبدیل شد.
فروشندگان، بومیمحلی و بازار B2B
میانگین فروش سالانه هر فروشنده از ۸۳۱ میلیون تومان در ۱۴۰۳ به ۱.۲ میلیارد تومان در ۱۴۰۴ رسید و سهم برندهای ایرانی از کل فروش از ۴۷ به ۵۰ درصد افزایش یافت. در بخش «بومیمحلی»، تعداد فروشندگان به ۱۸,۲۳۱ نفر رسید (رشد ۲۷ درصدی)؛ سیستان و بلوچستان با ۸۳۸ درصد رشد فروشنده، پیشتاز کشور بود. بازوی B2B دیجیکالا هم با رشد ۶۶ درصدی ارزش معاملات، سال پررونقی را پشت سر گذاشت.
برای خواندن گزارش کامل گروه دیجیکالا در سال ۱۴۰۴ و گفتگو با دستیار هوش مصنوعی این گزارش به این لینک مراجعه کنید.
