برای دههها، استراتژی «سئو» (SEO) قلب تپنده مدل کسبوکار ناشران دیجیتال بود؛ مسابقهای بیپایان برای کسب رتبه بهتر در گوگل و جذب ترافیک ورودی که منبع اصلی درآمد آنها به شمار میرفت. اما اکنون، معادلات به شکلی بنیادین در حال تغییر است. برخی از بازیگران کلیدی اکوسیستم رسانهای در حال برداشتن گامی هستند که تا همین اواخر غیرممکن به نظر میرسید: «خروج داوطلبانه از جستجوی گوگل».
اولتیماتوم «کلودفلر»؛ نقطه عطف تقابل
در اقدامی که نشاندهنده یک تغییر استراتژیک در دنیای وب است، شرکت Cloudflare (که میزبانی حدود یکپنجم وبسایتهای جهان را بر عهده دارد)، اولتیماتوم جدی خود را به گوگل ابلاغ کرده است.
بر اساس این تصمیم، از ۱۵ سپتامبر، تمام وبسایتهای جدید و کاربران نسخه رایگان این سرویس، بهصورت پیشفرض دسترسی «خزندههای چندمنظوره» (Multi-purpose Crawlers) را مسدود خواهند کرد. این پروتکل جدید، هر خزندهای را که همزمان وظیفه ایندکس کردن برای جستجو و جمعآوری داده برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی را بر عهده دارد، محدود میکند.
استفانی کوهن، مدیر استراتژی کلودفلر، این تصمیم را شفاف دانسته و میگوید: «ما به دنبال راهحلی فنی هستیم که امکان دیده شدن در وب را فراهم کند، بدون اینکه ناشران مجبور باشند محتوای خود را رایگان واگذار کنند.»
گوگل؛ گرفتار در دوراهی «ایندکس» و «آموزش»
اگرچه در این بیانیه نامی از گوگل برده نشده است، اما هدف اصلی این اقدام بدون شک گوگل است. این غول تکنولوژی از یک خزنده واحد برای هر دو عملیات «ایندکسسازی صفحات برای موتور جستجو» و «آموزش مدلهای هوش مصنوعی (AI Training)» استفاده میکند.
این رویکرد گوگل، ناشران را در یک «دوراهی غیرممکن» قرار داده است:
- پذیرش شرایط گوگل: اجازه به هر دو فرآیند؛ یعنی اجازه به گوگل برای استفاده از محتوا جهت آموزش محصولات هوش مصنوعی که در نهایت، دادههای همان ناشران را بدون پرداخت هزینه، بازتولید (Regurgitate) میکنند.
- خروج کامل: مسدود کردن خزنده و حذف کامل از نتایج جستجوی گوگل، که به معنای از دست دادن بزرگترین منبع ترافیک وبسایت است.
شکاف اعتماد میان ناشران و گوگل
در پاسخ به فشارهای فزاینده، گوگل ابزاری به نام Google Extended را معرفی کرده است که بهظاهر به ناشران اجازه میدهد بدون حذف شدن از نتایج جستجو، از پروسه آموزش هوش مصنوعی گوگل خارج شوند. با این حال، مدیران ارشد رسانهای نسبت به این ابزار بدبین هستند.
ترس اصلی ناشران این است که استفاده از این گزینه، بهصورت غیرمستقیم منجر به «جریمه شدن» آنها در رتبهبندیهای جستجو شود. به گفته مدیران دو شرکت رسانهای بزرگ، اعتماد به حسننیت گوگل در این زمینه بسیار اندک است. همچنین، تلاشهای اخیر در بریتانیا برای ارائه کنترلهای بیشتر به ناشران نیز با همین مانع روبروست؛ ناشران ترجیح میدهند بهجای تکیه بر «صلاحدید گوگل»، دسترسی خزندهها را بهطور کامل مسدود کنند.
تحلیل نهایی؛ آیا این یک «گزینه هستهای» است؟
اقدام کلودفلر و گرایش ناشران به «گزینه هستهای» (Nuclear Option) مسدودسازی خزندهها، نشاندهنده شکاف عمیقتر میان تولیدکنندگان محتوا و انحصارگران تکنولوژی است. اگر این روند ادامه یابد، کیفیت نتایج جستجوی گوگل میتواند بهطور جدی آسیب ببیند.
سوال اصلی اینجاست: آیا گوگل میتواند بدون دسترسی به محتوای باکیفیت و اختصاصی وب، سلطه خود را بر دنیای جستجو حفظ کند؟ پاسخ به این سوال، آینده مدلهای کسبوکار در عصر هوش مصنوعی را تعیین خواهد کرد.
